"Bilgisayarınız bir sorunla karşılaştı ve yeniden başlatılması gerekiyor." Bu mavi ekranı görmek korkutucu olabilir ama çoğu zaman sebebi bulunabilir ve çözülebilir. Mavi ekran (BSOD), Windows'un ciddi bir hatayla karşılaşıp sistemi korumak için kendini durdurmasıdır. En sık sebepler bozuk sürücüler, RAM sorunları, hız aşırtma ve bozulmuş sistem dosyalarıdır.
1. Hata kodunu not al
Mavi ekranın altında Durdurma kodu yazar; örneğin MEMORY_MANAGEMENT veya CRITICAL_PROCESS_DIED. Bazen yanında hataya sebep olan dosyanın adı da yazar (örneğin nvlddmkm.sys). Bu bilgi sorunun yarısını çözer.
Ekran çok hızlı geçtiyse:
- Başlat'a Olay Görüntüleyicisi yaz ve aç.
- Windows Günlükleri > Sistem bölümünde hatanın olduğu saatteki "Kritik" ve "Hata" kayıtlarına bak.
- Windows, hata dökümlerini C:\Windows\Minidump klasörüne kaydeder. Bu dosyaları BlueScreenView gibi araçlarla ya da Microsoft'un WinDbg programıyla okuyabilirsin.
2. En sık görülen hata kodları ve anlamları
- MEMORY_MANAGEMENT: Çoğunlukla RAM ile ilgilidir. RAM testi yap (5. adım), XMP/EXPO'yu geçici olarak kapat.
- IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL: Genellikle bozuk veya uyumsuz bir sürücü, bazen RAM.
- PAGE_FAULT_IN_NONPAGED_AREA: Sürücü, RAM veya bozuk sistem dosyası olabilir.
- SYSTEM_SERVICE_EXCEPTION: Çoğunlukla bir sürücü ya da güvenlik yazılımı.
- VIDEO_TDR_FAILURE: Ekran kartı sürücüsü. Yanında nvlddmkm.sys (NVIDIA) veya atikmpag.sys (AMD) yazıyorsa sürücüyü temiz kur (4. adım).
- WHEA_UNCORRECTABLE_ERROR: Donanım kaynaklı. Hız aşırtma, aşırı ısınma veya güç sorunu sık görülen sebeplerdir.
- CRITICAL_PROCESS_DIED: Kritik bir Windows işlemi durdu. Bozuk sistem dosyaları veya disk sorunu olabilir.
- INACCESSIBLE_BOOT_DEVICE: Windows açılış diskine ulaşamıyor. Disk bağlantısı, BIOS'taki depolama ayarı veya disk arızası olabilir.
- DPC_WATCHDOG_VIOLATION: Çoğunlukla depolama sürücüsü veya SSD yazılımıyla ilgilidir.
- KERNEL_SECURITY_CHECK_FAILURE: Sürücü, RAM veya bozuk sistem dosyası.
3. Bozuk sistem dosyalarını onar
Bu iki komut, Windows'un kendi dosyalarını kontrol edip onarır.
- Başlat'a cmd yaz, Yönetici olarak çalıştır de.
- Önce şu komutu çalıştır ve bitmesini bekle: DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
- Ardından şunu çalıştır: sfc /scannow
- Bilgisayarı yeniden başlat.
Diski de kontrol etmek için chkdsk C: /f komutunu çalıştırabilirsin. Sistem diski kullanımda olduğu için bir sonraki açılışta taranacağını söyleyecek; onay verip yeniden başlat.
4. Sürücüleri güncelle veya geri al
Mavi ekran yeni bir sürücü ya da Windows güncellemesinden hemen sonra başladıysa sebebi büyük ihtimalle odur.
- Ekran kartı: Sürücüyü NVIDIA, AMD veya Intel'in sitesinden indir. Sorun sürerse DDU (Display Driver Uninstaller) ile eski sürücüyü Güvenli Mod'da tamamen kaldırıp temiz kurulum yap.
- Diğer sürücüler: Aygıt Yöneticisi'nde (Başlat'a sağ tıkla > Aygıt Yöneticisi) sarı ünlem olan aygıtlara bak. Sorunlu aygıta sağ tıklayıp Özellikler > Sürücü > Sürücüyü Geri Al diyebilirsin.
- Anakart sürücüleri (yonga seti, ağ, ses) için anakart veya dizüstü üreticinin destek sayfasını kullan.
5. RAM'i test et
RAM hataları en zor fark edilen ama en sık mavi ekran sebeplerindendir.
- Başlat'a mdsched yaz ve Windows Bellek Tanılama'yı aç.
- Şimdi yeniden başlat ve sorunları denetle seç.
- Test bitince Windows açılır ve sonucu bildirir.
Daha kapsamlı bir test için USB'ye kurulan MemTest86 kullanılabilir. Birden fazla RAM modülün varsa tek tek takarak hangisinin sorunlu olduğunu bulabilirsin.
6. Hız aşırtmayı ve XMP/EXPO'yu geçici kapat
İşlemciye, ekran kartına veya RAM'e hız aşırtma (overclock) yaptıysan varsayılan değerlere dön. RAM'in XMP/EXPO profili bazı sistemlerde kararsızlık yaratabilir. BIOS'tan geçici olarak kapatıp mavi ekranın tekrar edip etmediğine bak. Sorun ortadan kalkarsa, RAM'i biraz daha düşük hızda çalıştırmak kalıcı çözüm olabilir.
7. Sıcaklıkları kontrol et
Aşırı ısınan işlemci veya ekran kartı mavi ekrana ya da ani kapanmalara yol açabilir. HWiNFO gibi bir programla yük altındaki sıcaklıklara bak. Fanlarda toz birikmişse temizle; birkaç yıllık sistemlerde termal macun yenilemek de fark yaratır.
8. Windows açılmıyorsa: Güvenli Mod
Mavi ekran yüzünden masaüstüne ulaşamıyorsan:
- Windows art arda iki-üç kez açılamayınca otomatik olarak Kurtarma ekranına geçer. Ya da giriş ekranında Shift tuşuna basılı tutarak Yeniden başlat'a tıkla.
- Sorun gider > Gelişmiş seçenekler > Başlangıç Ayarları > Yeniden başlat yolunu izle.
- Açılan listeden 4 (Güvenli Mod) veya 5 (Ağ ile Güvenli Mod) tuşuna bas.
Güvenli Mod'da sürücü kaldırma, Sistem Geri Yükleme ve yukarıdaki komutlar çalıştırılabilir.
9. Sistem Geri Yükleme
Sorun belirli bir tarihten sonra başladıysa, Gelişmiş seçenekler > Sistem Geri Yükleme ile bilgisayarı o tarihten önceki bir noktaya döndürebilirsin. Kişisel dosyaların silinmez; o tarihten sonra kurulan programlar ve sürücüler kaldırılır.
10. Hiçbiri işe yaramadıysa
- BIOS güncellemesi bazı kararsızlık sorunlarını çözer. Ancak güncelleme sırasında elektrik kesilirse anakart zarar görebilir; üreticinin talimatlarına harfiyen uy.
- Son çare olarak dosyalarını yedekleyip Windows'u temiz kurabilirsin. Temiz kurulumdan sonra da mavi ekran devam ediyorsa sorun neredeyse kesin donanımdadır.
Durdurma kodunu, bilgisayarının özelliklerini ve sorunun ne zaman başladığını Technodak Forum'un Teknik Destek bölümünde paylaş; kodu birlikte yorumlayalım.
Yorumlar 0
Forumda tartışmak için giriş yap